Elders geven we een analytisch commentaar bij de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen, vanuit stedelijke perspectief. In dit korte artikel sommen we enkele bevindingen op over onze stad van vestiging, Leiden.

Om te beginnen: met 17% van de stemmen voor extreemrechts (PVV-FvD-JA21-BvNL) en 51% voor linksliberaal (GL/PvdA, D66, Volt, PvdD), behoort Leiden tot het selecte clubje van vier grotere  steden waar extreemrechts vrij klein gebleven is en linksliberaal een meerderheid behouden heeft. De andere drie zijn Utrecht, Amsterdam en Nijmegen. Geen meerderheid, maar wel meer dan 40% linksliberaal komen we tegen in Groningen, Haarlem, Delft en Arnhem. Het is een subjectieve waarneming, maar als we de weerklank van de verkiezingen in de stadskranten Leidsch Dagblad en Het Parool met elkaar vergelijken, is de verbijstering vooral in Amsterdam groot. Daar leeft sterk het gevoel een eiland te zijn in een zee van extreemrechts. Dat er een archipel is van vergelijkbare steden, ontgaat de bewoners van dat eiland. Hoort misschien wel een beetje bij die stad, waar ook direct weer het visioen van de Republiek Amsterdam de kop op steekt, die op gespannen voet staat met de landelijke overheid. En Amsterdam is wellicht een veel ‘politiekere’ stad dan het rustige Leiden.

Maar goed. Nu de Leidse weetjes.

Leiden is een rustige stad, maar de electorale uitkomsten kunnen toch sterk uiteenlopen. De top-5 stembureaus waar PVV gestemd is, zijn Huis van de Buurt in De Kooi (39%), Speeltuin Stevenshof (37%), Gymzaal Basisschool Stevenshof (36%), Sociëteit De Dobbegaarde Stevenshof (33%) en Huis van de Buurt Stevenshof (30%). Vier van de vijf stembureaus liggen dus in de Stevenshof. Dat is wel opmerkelijk, omdat het in deze verkiezingen heel veel over migratie ging en er juist in de Stevenshof uitzonderlijk weinig migranten wonen (5% buitenlandse paspoorthouders, tegen 14% stedelijk). De Stevenshof is een mooie, goed functionerende woonwijk. Hooguit valt op te merken dat het een vergrijsde wijk is. De wijk is na de bouw in de jaren tachtig kwartier gemaakt door mensen met wat lagere inkomens elders uit de stad, die dankzij subsidies in staat waren een eigen huis te kopen. De wijk bestaat nog steeds voor een groot deel uit de eerste bewoners, die nu op leeftijd zijn. Zou het sentiment een rol spelen dat de wijk aan de vooravond staat van een generatiewisseling?

De stembureaus met de minste extreemrechts kiezers (5-7%) waren het Rijksmuseum Oudheden, de Tennisclub De Leidse Hout, het Academiegebouw, Hogeschool Leiden, en Erfgoed Leiden. Dat waren ook de bureaus – plus het Hooglandse Huys, de Lakenhal en de Speeltuin Rondom de Maredijk – waar linksliberaal het beste scoorde. De nabijheid van migranten blijkt alweer geen rol te spelen (of misschien juist wel): de zuidelijke binnenstad, de Raadsherenbuurt en de Maredijkbuurt behoren tot de wijken met de meeste buitenlandse paspoorthouders. GL/PvdA scoorde het slechtst in de Gymzaal van Basisschool De Stevenshof (17,1%), het beste in Rijksmuseum Oudheden (44,4%). 

In de Kooi was een stembureau in Het Gebouw. Dat staat middenin een multiculturele buurt. De PVV scoorde er 24,4%, net iets boven het landelijk gemiddelde. DENK kwam met 13,2% ver. De omgeving van dat stembureau lijkt zo bezien erg op bepaalde delen van Nieuw-West in Amsterdam. DENK en de PVV zijn tegenpolen, maar in sommige wijken jagen ze elkaar op tot grote hoogten.

In Leiden reikte Volt naar 12% in het stembureau in LVS Minerva. Gecombineerd met D66, GL/PvdA en PvdD, kwam linksliberaal hier tot meer dan 60%. De VVD scoorde bijna 20%. De traditionele gedachte dat het studentencorps VVD-gezind is, is in deze uitkomst niet erg zichtbaar.

Als we kijken naar de wereld buiten extreemrechts en linksliberaal, wordt het echt goed zoeken. Stembureau De Pelgrim in Zuidwest laat nog iets van het oude midden zien, met 15% voor de VVD, 11% voor NSC en 3,4% voor het CDA.

De Leidse uitslag is om drie redenen interessant:

• De eindsom – een meerderheid voor linksliberaal en een beperkte score voor extreemrechts onderstreept de politieke stabiliteit van de stad
• Leiden is een microkosmos, met motieven-in-miniatuur die elders in het groot zichtbaar worden: het sentiment van achtergelaten raken in de ‘new towns’ (Stevenshof), de extremen PVV en DENK die bestaansrecht aan elkaar ontlenen, de vrijzinnige kijk op het leven in de binnensteden en de campusgebieden
• De grote verschillen tussen wijken zijn de moeite waard om de komende tijd bij beleidsanalyses op wijkniveau te gebruiken.