Door Aart van Bochove

Ik verzorg een inhoudelijk onderdeel in het introductieprogramma van een aantal nieuwe gemeente-ambtenaren. Ik laat twee foto’s zien van de Leidse Stationsweg en vertel er een verhaal bij. In de jaren 1950 stond die straat bekend als de ‘stijfselbaan’. Leiden was toen een arme industriestad. Op zaterdagavond was de stijfselbaan de plek waar de werkende jeugd uit ging. Net uit het badhuis, pak aan, ‘stijfsel’ in je boord en lopen maar met je vrienden. Heen en weer, van het station tot de Beestenmarkt. Aan de overkant de meisjes. Ook al in opgedofte staat. Onderweg misschien een ijsje kopen. En natuurlijk eindeloos naar elkaar loeren.

De tweede foto is van deze tijd. De Stationsweg is nu een soort campusboulevard. Een drukke weg tussen sciencepark en binnenstad. Vrouwen met hakken, rolkoffers, koppels zakenmensen, trendy studenten, terrraszoekers. Een radicaal andere straatcultuur.
Of toch niet? ‘Zouden ze nog steeds zo naar elkaar loeren?’- vraag ik me af.

Vlak vooraan zit een jonge vrouw heftig ja te knikken. Een minuut later is het pauze. Ze spreekt me aan en vraagt of ik Jane Goodall ken. Ja zeker ken ik die, de beroemde onderzoeker van chimpansees, die er zoveel aan bijgedragen heeft dat we mensen tegenwoordig ook als diersoort kunnen bekijken.

Ik reageer enthousiast op haar vraag. Zeker, mensen zijn dieren en de natuur verander je niet zo snel. Je kunt zo’n Stationsweg ook vanuit hele oude drijfveren bekijken. Als ik het me goed herinner van de voorstelronde eerder op de ochtend, gaat ze aan het werk met het veiligheidsbeleid rondom evenementen. Dan kun je wel wat chimpanseekennis gebruiken. 

We hebben een geanimeerd gesprekje, maar we moeten verder. Terwijl ik verder praat over de internationalisering en de feminisering van de stad, zie ik haar vanuit mijn ooghoek op haar mobieltje scrollen.

Na afloop zoek ik mijn spullen bij elkaar. Ze spreekt me een tikje bedremmeld aan. ‘Ik bedoelde niet Jane Goodall. Ik bedoelde Jane Jacobs’.

Ook deze Jane is een zeer interessante vrouw en onderzoeker, maar wel in een heel ander vak: de stadsstudies. Jacobs verklaarde in 1961 de oorlog aan de eenvormige stadsuitbreidingen tussen de snelwegen van die tijd. Ze brak al heel vroeg een lans voor het herstel van straatbeelden vol bedrijvigheid, ontmoeting en menselijk contact. Ook daar kun je weer heel geanimeerde gesprekken over voeren, maar voor zover ik weet, had ze niets met chimpansees. Ik noem nog snel Jan Gehl, een hedendaags  opvolger van Jacobs en mijn jonge gesprekspartner gaat onmiddellijk die naam op haar mobiel googelen.

Ik loop terug naar kantoor, nog nagenietend van dit schitterende misverstand.

Op kantoor tref ik Bert, al decennia onze adviseur in geldzaken. Hij komt onze jaarrekening opmaken. Van hem heb ik geleerd dat je iemand pas echt goed leert kennen als je zijn financiële administratie doet. In mijn kringen wordt vaak dat oude gezegde aangehaald: ‘Toon mij uw boekenkast en ik zeg u wie u bent’. Maar dat is maar menselijke hoogmoed. Nee, niks verheven boekenkast. Gewoon platte dierlijke drijfveren. Geldzaken, die zeggen alles. Zonder omwegen schaart Bert zich achter de eerste Jane.