xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Daarmee komen we bij wat er wringt. De wijkagent, de boa, de conducteur, de woonconsulent – die begrijpen dat gedrag doorgaans uitstekend is. Ze herkennen de psychose, de verslaving, de dementie, de man die zijn medicatie niet meer haalt omdat hij zijn brieven niet meer opent. Wat hun ontbreekt, is geen begrip. Wat ontbreekt, is een handelingsperspectief, een plek om iemand naartoe te brengen.

Wat de term onbegrepen gedrag over ons zegt

Daar zit het verbloemende in. ‘Onbegrepen’ verplaatst het tekort van de persoon naar het begrip. Dat klinkt bescheiden, maar het is ook wel erg comfortabel. Onbegrip is namelijk een probleem dat je kunt oplossen met kennis: een training, een handreiking, een e-learning of een pilot. Terwijl het werkelijke tekort duurder is en veel taaier – te weinig bedden, te weinig onvoorwaardelijke woonplekken met 24-uursbegeleiding, te weinig organisaties die zich verantwoordelijk verklaren voor wie in niemands hokje past.

Bovendien is de houdbaarheid beperkt. Zwakzinnig werd geestelijk gehandicapt, werd verstandelijk beperkt. Elke nieuwe term begint fris en kleurt binnen een jaar of tien mee met de zaak die hij aanduidt.
Zolang de zaak niet verandert, verandert alleen het woord – dan zijn we over tien jaar op zoek naar de opvolger van ‘onbegrepen’.

Ik pleit niet voor terugkeer naar ‘verward’. Wel voor een eerlijker toets. De vraag bij een term is niet of hij aardig klinkt, maar of hij het handelen scherper maakt. ‘Onbegrepen gedrag’ wijst op een tekort aan kennis. Zolang we in de kern kampen met een tekort aan opvang en hulp, wijst het woord de verkeerde kant op. Misschien moeten we het gewoon ongeholpen gedrag noemen. Dat adresseert de juiste partij: onszelf.