Between two worlds:

My life in South Africa as a foreigner

De Nederlanse versie is onderaan het artikel te vinden

If you meet me in Cape Town, you’ll probably think I speak at least three South African languages. I mean, I was born and raised here, and went through the entire South African school system. The reality? I can speak my Congolese language confidently, all thanks to my mom, but Afrikaans and I… are still in a VERY complicated relationship.

Being at home isn’t about one moment; it’s more about being, about surviving the chaos and shenanigans in everyday life. It’s knowing which street to stroll, which best beach to swim in, which spaza shop to pop into to buy chippies, and which corners of Cape Town actually make sense to navigate. But it’s also the little things: the childhood shows I grew up with, like the ‘COOL CATZ’, somehow, that mix of everything makes this place feel familiar, like it’s mine, even if I didn’t exactly ask for it.

Background and growing up

Growing up as a Congolese in South Africa meant being surrounded by food and music, which shaped me in ways I only fully appreciated as I got older. At home, meals weren’t always about devouring food; they were a celebration of culture. Fumbwa, a dark leafy green cooked with peanut butter or palm oil, and pondu, made with cassava leaves. Washed and pounded, slowly cooked with palm oil, spices added with small amounts of dried smoked river fish known as ‘ngolo’ in Lingala, giving it a savory depth. Kwanga, fermented cassava wrapped in leaves, is the kind of starchy treat that could fill up for hours, often paired with pondu or fumbwa with fried fish carefully prepared until crispy.

These dishes are not just delicious; they are the secret behind the strength and resilience of Congolese people. I remember a story about a Congolese auntie years ago, who lived her life working, only to discover during a random check-up at a local clinic that her blood pressure was in the ‘180/120 mmHg’ range. If you know anything about blood pressure, ‘180/120 mmHg’ is basically screaming “You’re in BIG trouble!” – stroke, heart attack, organ damage… like the WHOLE package. The doctor and nurse were overly stunned by how she was striving despite such a diagnosis, and credited it to the wholesome, nutrient-packed food I grew up eating. That kind of health and energy became a part of my life long before I even took note of it.

And there comes the music, oh, Congolese music. Music, for me, has always been more than just background noise; it’s basically a Congolese requirement. Growing up, if you couldn’t move your waist properly while dancing, people would surely, jokingly or even seriously, question your nationality. And let me tell you this, Congolese music is not just about beats; it’s a whole instrument masterpiece. The guitar’s riffs, intricate drums, and the punchy bass line make it impossible not to move. It’s no wonder Congo is called the ‘HEART OF AFRICAN RUMBA’, influencing music across Africa, the Caribbean, and even Latin America. Thankfully, even though I don’t dance as I used to as a kid, at least… I still got my rhythm. Give me a beat and, honestly, I could break a leg with passion, but only if there’s a little incentive, like money. Otherwise… you’ll have to enjoy the rhythm in your head.

BUT Congolese childhood isn’t just the rhythm and dancing. It’s also full of stories, the kind your parents tell so casually at supper time, not knowing they will traumatize you forever. One story in particular completely changed the way I see certain food.

For example: caterpillars. Yes, caterpillars. The same little creatures that most people know associate with leaves, gardens, and eventually butterflies, I know what you’re already thinking: why on earth would a human being decide to eat that? Honestly, I ask myself the same question. How my ancestors reached that conclusion is a mystery only our ancestors can answer. In Congo, caterpillars are actually considered normal food. They’re usually dried first, then cooked in a rich sauce, often with peanut butter, tomatoes, onions, garlic, spices, and some chili. When done properly, the sauce becomes thick and incredibly flavourful. As a kid, I loved it. To me, it was just another delicious meal on the table. I didn’t analyse or question. I simply ate it happily.

Until one faithful day. While we were eating, my father casually decided it was a perfect moment to share his childhood story. He told us that when he was young, his uncle used to say that if you ate caterpillars, they could come back to life inside your body, moving around, crawling through your stomach, and possibly even finding their way out through your nose or ears. Now imagine hearing that story while you are literally chewing the thing. To this day, I’m not sure whether my father meant it as a joke or was simply trying to entertain himself at the dinner table. But whatever it was, it worked, and it worked perfectly. My relationship with caterpillars ended on the spot, no discussion, no second chances.

The same dish I once loved suddenly looked extremely suspicious. Even today, if I see it on a plate, my appetite quietly disappears.

Experiences of belonging vs exclusion

I guess the first time I truly realised people saw me as a foreigner didn’t hit me in one dramatic moment, it was more like a slow, funny-weird accumulation of everyday things: the way I looked, the way I sounded, and even the name I carry. Let’s start with hair. In Congolese culture, hair isn’t just hair; it’s personality on display. While most kids around me stuck to simple black or brown braids, my mom treated my head like her very own art project. Purple extensions today, burgundy tomorrow, navy blue curls in the next three months, I basically had every had almost every shade woven you could think of. Even now, I think blonde is calling my name! Congolese people have perfected the art of expressive hair, colours, extensions, weaves, wigs, and hairstyles; you could spot us a mile away.

Then there’s my accent. I’ve heard myself speak or recorded my voice so many times. Honestly, I don’t hear any Congolese rhythm in there. But apparently, others do. People would speak to me casually, and the moment I opened my mouth, they’d stop and ask, “So where are you actually from?” It’s wild because to me it just sounds like English… with personality. I still don’t know how they hear Congolese in it, but maybe that’s just one of life’s mysteries.

And then there’s the Kapela thing, my surname.  Now this always throws people off the loop. A lot of my teachers, specifically black South Africans, assumed I was a South African at first because the spelling looked familiar to them, until they heard my accent or realised I didn’t speak any local languages, and then all of a sudden, “Hai wena! So you’re from Congo?” they’d say, genuinely surprised. But here is the funny part: all my life living in this country, I have never once encountered or heard of a South African with a surname like mine. Not once. Not at schools, not in the neighbourhood, not at competitions of any kind, not even in newspapers. Yet somehow, South Africans are roaming around with the exact surname they have. It’s shocking and honestly… another layer of mystery I can’t wait to explore. Who knows, maybe one day I’ll finally crack the mystery of ‘Kapela’ and discover some family secrets worthy of a Netflix documentary.

Enough about mysterious surnames, now for the part where being ‘just another foreigner’ gets a little too real. Lately, South Africa has seen a huge wave of anti-immigrant activism that doesn’t feel distant if you live here. It feels like a shadow following you around. Groups like ‘March & March’ and ‘Operation Dudula’ have organised protests and demonstrations in cities such as Durban, Johannesburg, and parts of the Eastern Cape, one of the provinces in South Africa, calling for strong enforcement against illegal immigration. These movements often target foreigners at clinics, shops, and public spaces, angrily demanding foreign nationals’ identity documents and challenging their rights to access services, even without any legal authority to do so.

At first, the whole focus was on illegal immigration, people viewed as outside legal channels. But in practice, everything changed. In media and social media platforms, whenever there’s news of crime, social and economic frustrations, you’ll see comments and posts that start by blaming ‘foreigners’, whether the facts are confirmed or not. Scroll through X or TikTok, and you’ll find a lot of people quick to assume the worst, specifically on black foreign nationals, regardless of citizenship or legal status. And people don’t just shout at marches. They use languages that targets others, like the word “kwere-kwere.” For those who may not know, the term is used in South Africa mainly against black migrants. The word is often used to label someone as not South African, usually based on their accent, language, or where they came from, making someone feel like they don’t belong. The exact origin is debated; some believe it comes from locals mimicking the sound of unfamiliar African languages, while others think it may be linked to names like the KORE-KORE people of Zimbabwe or even influenced by colonial languages such as French. Whatever the exact origin may be, hearing such words thrown publicly, in chants and comment sections across social media, still hits hard, even when it isn’t directed at me personally. I want to state something very clear: I’m not defending crime, being pro-immigration, or any illegal behaviour. If someone breaks the law, they MUST face the law – no question. But when frustration becomes blanket blame, when all foreigners are lumped together and assumed guilty no matter what, it makes anyone in that position uneasy. Even though I live here legally, there is still this tension in the air, like; the You are here, but are you still welcome here?

Honestly… I don’t have any neat conclusion as where expecting. Maybe that’s the point: life between two worlds does not always come with an excellent ending. The only thing I can is: Living between two worlds has taught me that belonging isn’t about where you are from on paper, but where you feel seen, heard, and alive.

Tussen twee werelden in

Mijn leven in Zuid-afrika

Als je me tegenkomt in Kaapstad, denk je waarschijnlijk dat ik minstens drie Zuid-Afrikaanse talen spreek. Ik bedoel, ik ben hier geboren en getogen en heb het volledige Zuid-Afrikaanse schoolsysteem doorlopen. De realiteit? Ik spreek mijn Congolese taal vloeiend, allemaal dankzij mijn moeder, maar Afrikaans en ik… hebben nog steeds een ZEER gecompliceerde relatie.

Thuis zijn draait niet om één moment; het gaat meer om een gevoel van zijn, om overleven in de chaos en gekkigheid van het dagelijks leven. Het is weten door welke straat je loopt, op welk strand je het beste kunt zwemmen, bij welke spaza shop je even naar binnen gaat voor een zakje chips, en welke delen van Kaapstad eigenlijk logisch zijn om je in te bewegen. Maar het zijn ook de kleine dingen: de kinderprogramma’s waarmee ik ben opgegroeid, zoals COOL CATZ. Op de een of andere manier zorgt die mix van alles ervoor dat deze plek vertrouwd voelt, alsof het van mij is, zelfs als ik er niet bewust voor gekozen heb.

ACHTERGROND

Opgroeien als Congolees in Zuid-Afrika betekende omringd zijn door eten en muziek, die mij gevormd hebben op manieren die ik pas later echt ben gaan waarderen. Thuis draaiden maaltijden niet alleen om eten; ze waren een viering van cultuur. Fumbwa, een donkergroene bladgroente bereid met pindakaas of palmolie, en pondu, gemaakt van cassavebladeren. Deze worden gewassen, fijn gestampt en langzaam gekookt met palmolie, kruiden en kleine hoeveelheden gedroogde, gerookte riviervis, bekend als “ngolo” in het Lingala, wat het gerecht een diepe, hartige smaak geeft. Kwanga, gefermenteerde cassave gewikkeld in bladeren, is een zetmeelrijke lekkernij die je urenlang verzadigd houdt, vaak geserveerd met pondu of fumbwa en knapperig gebakken vis.

Deze gerechten zijn niet alleen lekker; ze vormen het geheim achter de kracht en veerkracht van Congolese mensen. Ik herinner me een verhaal over een Congolese tante die jarenlang hard werkte, totdat ze tijdens een routinecontrole ontdekte dat haar bloeddruk rond de “180/120 mmHg” lag. Als je iets weet over bloeddruk, dan weet je dat dat eigenlijk betekent: je zit in GROOT gevaar – beroerte, hartaanval, orgaanschade… het hele pakket. De artsen waren verbaasd dat ze ondanks alles nog zo functioneerde, en schreven dat toe aan het voedzame, gezonde eten waarmee ik ben opgegroeid. Die gezondheid en energie maakten al deel uit van mijn leven lang voordat ik me daar bewust van was.

En dan is er de muziek – oh, Congolese muziek. Voor mij is muziek nooit zomaar achtergrondgeluid geweest; het is eigenlijk een vereiste. Als je als kind niet goed met je heupen kon bewegen tijdens het dansen, werd je – half voor de grap, half serieus – in twijfel getrokken over je nationaliteit. En geloof me: Congolese muziek draait niet alleen om het ritme; het is een meesterwerk van instrumenten. De gitaarlijnen, complexe drums en krachtige bas maken het onmogelijk om stil te blijven staan. Het is dan ook geen wonder dat Congo het “HART VAN DE AFRIKAANSE RUMBA” wordt genoemd en muziek wereldwijd heeft beïnvloed, van Afrika tot het Caribisch gebied en zelfs Latijns-Amerika. Gelukkig heb ik, ook al dans ik niet meer zoals vroeger, mijn ritme nog steeds. Geef me een beat en ik kan nog steeds vol passie losgaan… maar alleen als er misschien een kleine beloning tegenover staat, zoals geld. Anders moet je het doen met het ritme in je hoofd.

Maar een Congolese jeugd draait niet alleen om muziek en dans. Het zit ook vol verhalen – de soort verhalen die ouders achteloos vertellen aan de eettafel, zonder te beseffen dat ze je voor altijd zullen bijblijven. Eén verhaal in het bijzonder veranderde compleet hoe ik naar bepaald eten kijk.

Bijvoorbeeld: rupsen. Ja, rupsen. Dezelfde kleine beestjes die de meeste mensen associëren met bladeren en uiteindelijk vlinders. Ik weet wat je denkt: waarom zou iemand dat eten? Eerlijk gezegd vraag ik me dat zelf ook af. Hoe mijn voorouders tot dat idee zijn gekomen, blijft een mysterie. In Congo zijn rupsen echter heel normaal voedsel. Ze worden eerst gedroogd en daarna gekookt in een rijke saus met pindakaas, tomaten, uien, knoflook, kruiden en chilipeper. Als het goed wordt bereid, is de saus dik en ontzettend smaakvol. Als kind vond ik het heerlijk. Ik stelde geen vragen – ik at het gewoon met plezier.

Tot die ene dag. Terwijl we aten, besloot mijn vader ineens een verhaal uit zijn jeugd te vertellen. Hij zei dat zijn oom vroeger beweerde dat als je rupsen at, ze in je lichaam weer tot leven konden komen – dat ze zouden bewegen in je maag en misschien zelfs via je neus of oren naar buiten zouden komen. Stel je voor dat je dat hoort terwijl je het letterlijk aan het eten bent. Tot op de dag van vandaag weet ik niet of hij een grap maakte of zichzelf gewoon wilde vermaken. Maar wat zijn bedoeling ook was: het werkte. Mijn relatie met rupsen was per direct voorbij. Het gerecht dat ik ooit heerlijk vond, werd ineens… verdacht. Zelfs nu nog verdwijnt mijn eetlust als ik het zie.

ERVARINGEN VAN ERBIJ HOREN VS. UITSLUITING

De eerste keer dat ik echt besefte dat mensen mij als buitenlander zagen, was geen dramatisch moment. Het was eerder een geleidelijke opstapeling van kleine, vreemde dagelijkse ervaringen: de manier waarop ik eruitzie, hoe ik praat, en zelfs mijn naam.

Laten we beginnen met haar. In de Congolese cultuur is haar niet zomaar haar; het is een vorm van expressie. Terwijl de meeste kinderen eenvoudige vlechten hadden, maakte mijn moeder van mijn hoofd haar persoonlijke kunstproject. Paarse extensions vandaag, bordeaux morgen, marineblauwe krullen over drie maanden – ik heb bijna elke kleur gehad die je je kunt voorstellen. Zelfs nu roept blond mijn naam. Congolezen hebben de kunst van expressief haar geperfectioneerd: kleuren, extensions, pruiken – je herkent ons van ver.

Dan mijn accent. Ik heb mezelf zo vaak horen praten, maar ik hoor geen Congolese klank. Toch horen anderen dat blijkbaar wel. Mensen praten normaal met me, maar zodra ik iets zeg, vragen ze: “Waar kom je eigenlijk vandaan?” Voor mij klinkt het gewoon als Engels… met karakter. Hoe zij daar iets anders in horen, blijft een mysterie.

En dan mijn achternaam: Kapela. Die brengt mensen altijd in verwarring. Veel leraren dachten eerst dat ik Zuid-Afrikaans was, totdat ze mijn accent hoorden of merkten dat ik geen lokale talen sprak. Dan kwam ineens: “Dus je komt uit Congo?” Maar het grappige is: in al die jaren heb ik nog nooit een Zuid-Afrikaan ontmoet met dezelfde achternaam. Toch denken mensen dat het een lokale naam is. Misschien ontdek ik ooit het mysterie achter “Kapela”.

Maar soms wordt “buitenlander zijn” ook zwaarder. In Zuid-Afrika is er de laatste tijd veel anti-immigratieactivisme. Groepen zoals “March & March” en “Operation Dudula” organiseren protesten en richten zich op buitenlanders in openbare ruimtes. Wat begon als focus op illegale immigratie, is veranderd in bredere beschuldigingen.

Op sociale media worden “buitenlanders” vaak de schuld gegeven van problemen, ongeacht de feiten. Termen zoals “kwere-kwere” worden gebruikt om mensen uit te sluiten. Het is een woord dat iemand bestempelt als “niet van hier”, vaak gebaseerd op accent of afkomst.

Ik wil duidelijk zijn: ik verdedig geen criminaliteit. Wie de wet overtreedt, moet gestraft worden. Maar wanneer frustratie omslaat in algemene beschuldigingen richting alle buitenlanders, creëert dat spanning. Zelfs als je hier legaal woont, hangt er een gevoel in de lucht: je bent hier… maar ben je nog wel echt welkom?

Eerlijk gezegd heb ik geen nette conclusie. Misschien is dat juist het punt: leven tussen twee werelden heeft niet altijd een duidelijk einde.

Het enige wat ik kan zeggen is dit: leven tussen twee werelden heeft me geleerd dat ergens bij horen niet gaat over waar je officieel vandaan komt, maar over waar je je gezien, gehoord en levend voelt.

Gerelateerde artikelen

Minka’s Kleine Wereldstad

Minka's Kleine Wereldstad Inmiddels werk ik alweer ruim acht maanden bij Blaauwberg. Ik weet nog goed dat ik net een maand binnen was, nog druk bezig om de Ondernemersfondsen een beetje onder [...]

Lana drie weken introductie

Introductie Lana: drie weken Blaauwberg Na drie weken in dienst nu al een eerste stuk in Blaauwdruk? Ja, soms kan het zo snel gaan! De insteek? Mijn eerste zogenaamde Blaauw - indruk. [...]

Meer artikelen

Een woedende vriendin. Eindelijk

Een woedende vriendin. Eindelijk. Ik heb een vriendin van Turkse komaf. Ik noem haar in dit verhaal A. Ik ken haar inmiddels bijna 35 jaar. Ik heb haar nog nooit zonder hoofddoek [...]

Deel 1: de aanstaande bevolkingskrimp

Deel 1: de aanstaande bevolkingskrimp In de vorige Blaauwdruk schreef ik mijn verbazing uit over de razendsnelle daling van de vruchtbaarheid in Turkije, van net boven de vervangingsratio van 2.1 kind per vrouw [...]

Minka’s Kleine Wereldstad

Minka's Kleine Wereldstad Inmiddels werk ik alweer ruim acht maanden bij Blaauwberg. Ik weet nog goed dat ik net een maand binnen was, nog druk bezig om de Ondernemersfondsen een beetje onder [...]

Onderwijs en Armoedebestrijding

Onderwijs en Armoedebestrijding We staan in verschillende steden voor leergangen over armoedebestrijding. Spannend zijn vooral de steden die deelnemen aan het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. In die NPLV-gebieden wonen bij elkaar [...]

Neem contact op

Neem contact met ons op via bijgaande contactgegevens. Wij komen spoedig met een reactie.

Inschrijven voor onze nieuwsbrief: