Mijn echtgenote heeft een thuiszorgonderneming. Zij zorgt, samen met een paar collega’s in loondienst en een aantal zelfstandigen, voor omstreeks twintig meestal oudere cliënten. Dat zorgt voor veel telefoonverkeer, meestal met collega’s over planning en overdracht, soms ook een cliënt. Het gaat altijd door, ook in het weekend. Zoals laatst op een zaterdagochtend, bij koffie en opengeslagen weekendkranten. Ik hoor haar even luisteren en dan verbaast uitroepen:  ‘…of er iemand een rookworst kan komen brengen?’.

Bij de alleroudste generatie hulpvragers zit vaak een frappante hulpbehoevendheid. Zo zijn ze opgevoed: als je oud bent, gaat er voor je gezorgd worden. De zorgverlener is gewoon ‘de zuster’, punt uit. En als er iets is, dan roep je dat. De indicatiestelling, de verstrekkingen, de wijze van verzekeren, het verschil tussen zorg en welzijn, het verschil tussen mantelzorg en professionele zorg: het overzicht is er niet echt. Het systeem is niet echt aan deze alleroudste cliënten besteed. En dat geldt ook voor wederkerigheid, eigen verantwoordelijkheid, zelforganisatie, regie houden, participatie en activering – de contouren van het nieuwe systeem.

Zou dat met nieuwere zorgvragers anders zijn? Zou het grote klagen op zorg – die er nooit genoeg is –  een keer ophouden en vervangen worden door een mooi gedoseerde zelfsturing? Natuurlijk gaat er heel veel veranderen. Er komen echt nieuwe levensstijlen en nieuwe verwachtingspatronen op de zorg af. Maar sommige dingen  blijven hetzelfde. Bijvoorbeeld de neiging van zorgverleners om als het er op aankomt niet alleen te handelen vanuit protocollen en voorschriften, maar om, vanuit hun eigen professionele drijfveren en inzicht. Aan de ene kant: gelukkig maar. Er gaat niets boven een professional die zelf nadenkt en een eigen boordeling van de situatie maakt. Aan de andere kant: een zorgverlener wil graag zorgen. Een aanbod kan zijn eigen vraag scheppen. U raadt het al: die mevrouw kreeg een paar uur later haar rookworst…